I. Vị trí địa lý, diện tích, dân số
1. Sự hình thành: Xã Hòa Lạc được hình thành trên cơ sở sắp xếp một phần diện tích tự nhiên của xã Thạch Hòa, một phần diện tích tự nhiên của xã Tân Xã thuộc huyện Thạch Thất; một phần diện tích tự nhiên của xã Cổ Đông thuộc thị xã Sơn Tây; một phần diện tích tự nhiên của xã Bình Yên, một phần diện tích tự nhiên của xã Hạ Bằng, một phần diện tích tự nhiên của xã Tiến Xuân thuộc huyện Thạch Thất hiện nay thành xã Hòa Lạc. Lý do lấy tên xã mới là Hòa Lạc: Hòa Lạc vốn là đồn lính khố xanh thời Pháp thuộc và là một nút giao thông tương đối quan trọng, từ đây có đường đi tới huyện lỵ Thạch Thất, thị xã Sơn Tây, đồn Xuân Mai và có thể đi sát tới chân núi Ba Vì (mạn phi trường Hòa Lạc ngày nay). Hòa Lạc ngày nay lại là tên gọi của một thôn thuộc xã Bình Yên, nằm giáp với xã Thạch Hòa về phía Đông Bắc. Với sự xuất hiện của khu CNC Hòa Lạc, cũng như dòng người chuyển tới đây để học tập và công tác, xã Thạch Hòa đang thu hút lớp người định cư mới từ không chỉ từ các xã lân cận mà còn cả các địa phương khác. Do vậy, lấy tên xã mới là Hòa Lạc vừa có giá trị lịch sử, truyền thống, vừa dễ nhận diện, ngắn gọn, dễ đọc, dễ nhớ, bảo đảm tính hệ thống, khoa học.
2. Vị trí địa lý: Xã Hòa Lạc giáp các xã: Hạ Bằng, Phú Cát, Yên Bài, Đoài Phương, Yên Xuân của thành phố Hà Nội.
3. Diện tích, dân số: Xã Hòa Lạc có diện tích tự nhiên là 35,37 km2; quy mô dân số là 20.815 người.
| TT | Xã hình thành trên cơ sở | Diện tích (km2) | Quy mô dân số (người) | Ghi chú |
| 1 | Xã Cổ Đông (Thị xã Sơn Tây) | 4,68 | 3.351 | Điều chỉnh từ xã Cổ Đông (26,06 km2; 18.674 người) |
| 2 | Xã Bình Yên (Huyện Thạch Thất) | 0,69 | 800 | Điều chỉnh từ xã Bình Yên (11,69 km2; 13.527 người) |
| 3 | Xã Hạ Bằng (Huyện Thạch Thất) | 2,82 | 3.316 | Điều chỉnh từ xã Hạ Bằng (6,81 km2; 8.007 người) |
| 4 | Xã Tân Xã (Huyện Thạch Thất) | 5,34 | 3.821 | Điều chỉnh từ xã Tân Xã (8,62 km2; 6.162 người) |
| 5 | Xã Thạch Hoà (Huyện Thạch Thất) | 21,78 | 9.527 | Điều chỉnh từ xã Thạch Hoà (27 km2; 11.811 người) |
| 6 | Xã Tiến Xuân (Huyện Thạch Thất) | 0,06 | 0 | Điều chỉnh từ xã Tiến Xuân (21,68 km2; 8.810 người) |
| Tổng | 35,37 | 20.815 | |
| | | | |
II. Đặc điểm kinh tế, xã hội
Xã Hòa Lạc có hạ tầng giao thông đồng bộ, nổi bật là trục đại lộ Thăng Long, đường Hồ Chí Minh, quốc lộ 21 và các tuyến kết nối vùng Tây Bắc, có sân bay Hòa Lạc. Tại đây, tập trung Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, Đại học Quốc gia Hà Nội và nhiều dự án nghiên cứu, đào tạo, y tế cấp quốc gia. Hòa Lạc giữ vai trò cửa ngõ công nghệ cao của Thủ đô, thúc đẩy phát triển vùng theo hướng hiện đại, bền vững.
Xã Hòa Lạc đang từng bước xây dựng thành đô thị hiện đại, thông minh và bền vững, hạt nhân trong quy hoạch phát triển đô thị vệ tinh Hòa Lạc. Hòa Lạc giữ vị trí chiến lược trong kết nối vùng, thu hút đầu tư công nghệ cao và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
Hòa Lạc được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới của Thủ đô, là hình mẫu về sự kết hợp hài hòa giữa đô thị hóa với bảo tồn giá trị văn hóa và hệ sinh thái bản địa.
1. Đặc điểm kinh tế
Hòa Lạc có Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, có nhiều cơ sở giáo dục đại học như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học FPT,…
Khu Công nghệ cao Hòa Lạc là khu công nghệ cao đầu tiên và lớn nhất cả nước. Khu Công nghệ cao Hòa Lạc giữ vai trò trung tâm, thu hút nhiều dự án trong lĩnh vực công nghệ thông tin, điện tử, sinh học, tự động hóa,... góp phần phát triển kinh tế tri thức và sáng tạo. Nơi đây quy tụ các tập đoàn lớn như Viettel, VNPT, FPT,... góp phần chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế sang công nghiệp công nghệ cao. Hệ thống dịch vụ phát triển, gồm viễn thông, logistics, tư vấn kỹ thuật, đào tạo, R&D, y tế và lưu trú, phục vụ hơn 10.000 cán bộ, kỹ sư, sinh viên.
Về nông nghiệp: Tại xã Hòa Lạc, nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao đã được triển khai. VNPT Technology phát triển hệ thống nhà màng thông minh tích hợp IoT tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, giúp kiểm soát môi trường trồng trọt hiệu quả. Các mô hình này góp phần thúc đẩy nông nghiệp hiện đại, bền vững và có giá trị kinh tế cao.
Về tiểu thủ công nghiệp: Xã Hòa Lạc vẫn duy trì, bảo tồn nhiều nghề thủ công truyền thống như: mộc, mây tre đan, gốm sứ, chế tác đá.
Về thương mại - dịch vụ - du lịch: chuyển dịch từ chợ truyền thống sang mô hình hiện đại với sự xuất hiện của hệ thống các siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi và tổ hợp thương mại - dịch vụ tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Thương mại điện tử cũng tăng trưởng nhanh, giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường. Dịch vụ sinh hoạt như lưu trú, ăn uống, vận tải, logistics, sửa chữa, chuyển phát nhanh phát triển đa dạng, đáp ứng nhu cầu liên tục. Bên cạnh đó, các dịch vụ chuyên biệt như cho thuê văn phòng, tư vấn công nghệ, kỹ thuật cơ khí, hỗ trợ nghiên cứu - khởi nghiệp cùng hệ thống giáo dục, y tế tư nhân cũng đang được đầu tư mạnh mẽ.
2. Đặc điểm văn hóa - xã hội
Xã Hòa Lạc có nhiều di tích lịch sử, đền chùa cổ kính như đền Mỹ Tự và chùa Thấp là các di tích đã được xếp hạng di tích cấp Quốc gia; có nhiều đình làng cổ như: đình Cổ Liễn, đình Ngọc Kiên, đình Sen Trì,... cùng các lễ hội truyền thống như rước thánh, tế lễ đầu năm, hội làng mùa xuân.
Xã Hòa Lạc lưu giữ nhiều làng nghề thủ công truyền thống đặc sắc tiêu biểu như nghề mộc truyền thống ở Cổ Đông với các sản phẩm chạm khắc gỗ tinh xảo; nghề đan lát, mây tre ở Hạ Bằng, Tân Xã vừa phục vụ sinh hoạt, vừa phát triển du lịch sinh thái; nghề gốm sứ, đá mỹ nghệ gắn liền với các dòng họ nghề lâu đời, thể hiện sự khéo léo, sáng tạo và đời sống lao động sản xuất và văn hóa tinh thần phong phú của người dân. Bên cạnh đó, còn có các giá trị văn hóa phi vật thể như hát chèo, hát cửa đình, múa truyền thống vẫn được gìn giữ và phát huy trong đời sống văn hóa của người dân địa phương.
Về giáo dục, địa bàn xã hiện là nơi tập trung nhiều cơ sở giáo dục và nghiên cứu lớn, nổi bật là Đại học Quốc gia Hà Nội, quy tụ nhiều trường thành viên như Đại học Công nghệ, Y Dược, Quốc tế, Việt - Nhật, Luật… cùng hạ tầng hiện đại như giảng đường, ký túc xá, thư viện, trung tâm thể thao.
Ngoài ra, trên địa bàn còn có các trường đại học khác như FPT, USTH. Giáo dục phổ thông cũng được chú trọng với trường THPT Khoa học Giáo dục và TH School chuẩn quốc tế. Hệ thống xe buýt, nhà ăn, y tế, khu sinh hoạt cộng đồng được đầu tư đồng bộ, tạo điều kiện học tập - sinh hoạt thuận lợi cho học sinh, sinh viên và giảng viên. Bên cạnh đó, trên địa bàn xã có mạng lưới trường học từ mầm non đến trung học cơ sở như trường học như Tiểu học - THCS: Cổ Đông, Bình Yên, Hạ Bằng, Thạch Hòa...
Về y tế, có trạm y tế với trang thiết bị đầy đủ, đồng bộ, thực hiện tốt nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, tiêm chủng, khám chữa bệnh thông thường cho người dân địa phương. Bên cạnh đó, còn có các cơ sở y tế tư nhân, phòng khám đa khoa và dịch vụ y tế hỗ trợ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của cư dân và người lao động trong khu vực, góp phần tạo nên một diện mạo mới cho khu vực phía Tây Thủ đô Hà Nội trong định hướng phát triển bền vững.